26 december 2024: Vrede op aarde in de mensen een welbehagen.
Jaren geleden vertelde iemand mij een scherpe observatie. Hij deed mee aan een mindfulness training. De sessie was afgelopen en direct liep de trainster naar haar laptop om te kijken welke berichten er in de tussentijd binnen waren gekomen. Hij vond dat tegenstrijdig met de cursus. Scherp opgemerkt vond ik (dus de bijeenkomst had hem wel alert gemaakt!) en het is me altijd bijgebleven als een voorbeeld van het artificiële van de mindfulnesshype. Want je kunt wel met Zen, mindfulness, yoga, religie of andere geestverruimende activiteiten bezig zijn, maar wanneer je de aardappels laat aanbranden, of voortdurend je sleutels kwijt bent, dan schiet dat uurtje mindfullen volgens mij niet erg op.
Wat ik nu verder ga schrijven heeft geen enkele bijzondere nieuwswaarde. Waarschijnlijk is het bij iedereen die dit leest wel bekend. Toch nog even verder lezen, want de kracht van sommige kennis zit ‘m niet in het nieuwe of bijzondere, maar in de bewuste herhaling. Iedereen die weleens een tijdje een ‘martiale’ sport heeft beoefend, of een muziekinstrument heeft bespeeld weet dat ontwikkeling alleen met gedisciplineerde zweet, bloed en tranen valt te bereiken.
We hebben het als mens onszelf hierin, het bewust leven, niet gemakkelijk gemaakt. Met name de techniek in de breedste zin van het woord, leidt ons af van het aandachtige hier-en-nu moment. En die techniek hebben we zelf gemaakt, gebruiken we zelf en zijn er zelf slaaf van geworden. De meeste mensen denken ook nog dat het echt onmogelijk is om (bijna) zonder die techniek te kunnen leven. Maar vijftig jaar geleden leefden we niet slechter dan nu, dus een leven zonder is natuurlijk gewoon mogelijk.
Het besef van het hier-en-nu krijgt pas z’n diepe betekenis tegen de achtergrond van onze eindigheid. De realisatie van onze tijdelijkheid, toch wel actueel tegen oudejaarsavond, verdiept het besef van het nu. En roept bij veel mensen de vraag op naar de zin van het leven.
Op 1 april 2017 is Fokke Obbema, verslaggever bij de Volkskrant, enige tijd dood. Zijn vrouw merkt het en hij wordt gereanimeerd. Het kost hem een jaar om weer echt op te knappen. Deze gebeurtenis verandert voor hem zijn leven. Hij begint een lange reeks van interviews met allerlei slag mensen over de zin van het leven. Het wordt een wonderlijke reeks van opvattingen, ideeën, illusies, theorieën, etc. Een rode draad in veel interviews is dat het uitzicht op het onvermijdelijke eind van ons leven mensen aan het denken zet over de zin van ons bestaan. Alle gesprekken maken duidelijk dat er geen ‘buiten ons zelf liggende zin’ bestaat. Door ons eigen doen en laten geven we betekenis aan ieder moment, ieder hier-en-nu van onze tijd van leven. De een maakt oorlog, of kleiner, voortdurend ruzie en maakt van de ander een vijand. De ander doet lief en maakt van de ander een vriend, vriendin of geliefde.
Voorwaarde is dat je weet, beseft, bewust bent van dat wat je doet en zegt. Dat je door hebt wat de concrete consequenties zijn van je doen en laten. Niets is moeilijker dat voortdurend ‘tegenwoordigheid van geest’ te hebben. Dit valt niet te vatten door een voornemen voor het komende jaar. Het is slechts te beoefenen.
Ik wens iedereen een liefdevol 2025.
Naar aanleiding van 